ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΑΙ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ

Φιλοσοφία και αρχαία ελληνικά  για παιδιά

Διδάσκονται τα αρχαία ελληνικά και η φιλοσοφία στα μικρά παιδιά;

Μπορεί να γίνει παιχνίδι η μάθηση των αρχαίων ελληνικών;

Τι λένε οι διεθνείς έρευνες για τα οφέλη της διδασκαλίας τους στη νοητική και ψυχοκινητική εξέλιξη των παιδιών;

Η φιλοσοφία για μικρά παιδιά είναι ένα κίνημα που ξεκίνησε το 1970 από τον  Matthew Lipman, καθηγητή Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Columbia της Νέας Υόρκης και είναι είναι πλέον πολύ γνωστό. Η φιλοσοφία για παιδιά έχει ενταχθεί ως εκπαιδευτικό πρόγραμμα σε αρκετές χώρες πλέον.

Πάνω από 50 χώρες εφαρμόζουν το πρόγραμμα. Στην Αμερική εφαρμόστηκε από το Institute for Advancement of Philosophy for Children (IAPC) του Monclair State University του New Jersey (ΗΠΑ), ενώ στην Ευρώπη υπάρχει το  International Council of Philosophical Inquiry with Children.

Πολλά στοιχεία της βρίσκονται στη σωκρατική θεωρία με τη μέθοδο των  ερωταποκρίσεων αλλά υπάρχουν και αρκετές διαφοροποιήσεις καθώς το ζητούμενο στη μέθοδο της Φιλοσοφίας για παιδιά είναι η όλη διαδικασία  και η ανάδυση των ιδεών όλων των παιδιών με την προϋπόθεση να βασίζονται σε ορθά επιχειρήματα.

Είναι μια καθαρά παιδοκεντρική μέθοδος καθώς το κέντρο είναι ο μαθητής και στόχος η ενεργοποίησή του. Μέσω της μεθόδου καλλιεργείται  η κριτική σκέψη, η δημιουργικότητα, η ενσυναίσθηση, η επιχειρηματολογία, η ερευνητική και ανακαλυπτική μάθηση. Οι έρευνες δείχνουν ότι τα παιδιά που παρακολουθούν τέτοια προγράμματα έχουν και καλύτερες ακαδημαϊκές επιδόσεις.

Τι γίνεται με τα πολύπαθα αρχαία ελληνικά και τη διδασκαλία τους που κοντεύει να εξοστρακισθεί από το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα;

Κατηγορούμε συχνά τους νέους ότι δεν ξέρουν τη γλώσσα. Αλλά οι ρίζες της γλώσσας μας ξεκινούν από τα αρχαία ελληνικά. Η ετυμολογία βοηθάει τα παιδιά να καταλάβουν τη δομή της γλώσσας , να την κατανοήσουν αλλά και να διασκεδάσουν .

Δεν πρέπει να παραβλέπουμε ότι η διδασκαλία και η επαφή των παιδιών με τα αρχαία ελληνικά από την προσχολική και σχολική ηλικία έχει άριστα μαθησιακά αποτελέσματα, προλαμβάνει τη δυσλεξία, βοηθάει να αναπτυχθούν οι μαθησιακές ικανότητες των παιδιών καθώς ενεργοποιεί τους νευρώνες του εγκεφάλου και γενικά βελτιώνει την αντιληπτική τους ικανότητα και τη μνήμη.

Η προσχολική ηλικία είναι ιδιαίτερα σημαντική για την ανάπτυξη των γλωσσικών δεξιοτήτων  αλλά και γενικότερα για την ανάπτυξη θετικής στάσης απέναντι στη μάθηση. ‘Εχει σημασία λοιπόν σε ένα περιβάλλον στο οποίο το παιδί θα μαθαίνει πώς να μαθαίνει και μέσα από πλούσιο υλικό μπορεί να αποκτήσει γενικότερα κίνητρα για τη μάθηση.

Είναι πολύ σημαντικό λοιπόν τα παιδιά να ασχοληθούν από πολύ μικρή ηλικία με τη γλώσσα και ιδιαίτερα με τα αρχαία ελληνικά

Καθώς στο Μουσείο Σχολικής Ζωής και Εκπαίδευσης αναγνωρίζουμε τη μεγάλη τους σημασία για την ανάπτυξη της κριτικής και δομημένης σκέψης των παιδιών εγκαινιάσαμε μια  νέα πρωτότυπη σειρά εργαστηρίων και φιλοσοφικών περιπάτων  που θα απευθύνονται σε μικρά παιδιά αλλά και σε ενήλικες, Έλληνες και ξένους.

Με καινοτόμες προσεγγίσεις και πρωτότυπο παιδαγωγικό υλικό μέσα από  πρωτότυπο παιδαγωγικό υλικό που αποτελείται από παιχνίδια, μουσική, κάρτες, θεατρικά δρώμενα αλλά και με τη βοήθεια της αρχαίας λύρας οι συμμετέχοντες θα  διασκεδάσουν παίζοντας με την ετυμολογία, με τις λέξεις, με τη δομή τους, και θα αναζητήσουν την αλήθεια μέσα από φιλοσοφικά ερωτήματα.

Κυριακή 9 Φεβρουαρίου, 12:00 Τα παιδιά μαθαίνουν ετυμολογία παίζοντας! (αρχαία)

Από πού προκύπτει η λέξη «ύφαλος»; Γιατί λέμε τις φράσεις «χτύπα ξύλο» και «την βάψαμε»; Τι σημαίνουν τα ονόματα «Λυκαβηττός» και «Ναυσικά»; Το ήξερες πως από την λέξη «λᾶς» που σημαίνει λίθος προκύπτει η λέξη «λαός»; Μάθε παίζοντας!

Κυριακή 16 Φεβρουαρίου, 12:00 Τα Δελφικά Γράμματα (ή δελφικά παραγγέλματα) (φιλοσοφία)

Τα 147 παραγγέλματα που βρέθηκαν στους Δελφούς και αποτελούν συμβουλές ζωής. Ποιοί τα έγραψαν; Τι ανέφεραν; Τα παιδιά ζωγραφίζουν και μαθαίνουν την ετυμολογική και φιλοσοφική τους ανάλυση.

Κυριακή 23 Φεβρουαρίου, 12:00 Τα χρώματα και τα μέρη του σώματος στα αρχαία ελληνικά (μουσικοκινητική, ζωγραφική και κατασκευές) (αρχαία)

Τα παιδιά μαθαίνουν τα χρώματα και τα μέρη του σώματος στα αρχαία ελληνικά, καθώς και παράγωγες λέξεις που προκύπτουν από αυτά και που χρησιμοποιούμε σήμερα, μέσω ζωγραφικής και μουσικοκινητικής μεθόδου.

Κυριακή 8 Μαρτίου, 12:00 Ο Μύθος του Σπηλαίου του Πλάτωνος (βιωματική και διαδραστική προσέγγιση) (φιλοσοφία)

Τα παιδιά γνωρίζουν τι συμβόλιζε ο Μύθος του Σπηλαίου του Πλάτωνος μέσα από θεατρικά δρώμενα και αναπαραστάσεις. Ποια είναι η διαφορά του αισθητού κόσμου και του κόσμου των Ιδεών; Σε ποιόν κόσμο βρίσκεται το σώμα μας; Τι είναι η Ψυχή μας; Μια επαφή με το φιλοσοφικό σύστημα του Πλάτωνος μέσω δραστηριοτήτων.

Κυριακή 15 Μαρτίου, 12:00 Το ζωικόν βασίλειον (αρχαία)

Τα ζώα στα αρχαία ελληνικά και παράγωγες λέξεις από αυτά μέσω κατασκευών και ζωγραφικής. Επίσης, τα παιδιά μαθαίνουν να κάνουν διαλόγους στα αρχαία ελληνικά με βασικές ερωταπαντήσεις, όπως: Ποιό είναι το όνομά σου; Πού μένεις; Τι καιρό κάνει σήμερα;

Κυριακή 22 Μαρτίου, 12:00 Σόλων ο Αθηναίος και Κροίσος: Η Αρετή (φιλοσοφία)

Ποιά είναι η ετυμολογική και η φιλοσοφική ανάλυση της Αρετής; Τι μαθαίνουμε για αυτήν μέσα από την ιστορία του Σόλωνος και του Κροίσου; Κατανόηση της φράσης ΜΗΔΕΝΑ ΠΡΟ ΤΟΥ ΤΕΛΟΥΣ ΜΑΚΑΡΙΖΕ μέσω ζωγραφικής και θεατρικού δρώμενου.

Κυριακή 29 Μαρτίου, 12:00 Ο Καιρός στα αρχαία ελληνικά (αρχαία)

Πώς ονόμαζαν τα καιρικά φαινόμενα στα αρχαία ελληνικά; Το μαθαίνουμε μέσω ζωγραφικής.

Τι αναπαριστούσε το γλυπτό «Καιρός» του Λυσίππου και τι εννοούσαν οι αρχαίοι Έλληνες όταν έλεγαν «καιρός»;  Το μαθαίνουμε μέσω θεατρικού δρώμενου.

Επίσης, τα παιδιά μαθαίνουν αινίγματα στα αρχαία ελληνικά… και μαντεύουν την λύση τους!

Κυριακή 5 Απριλίου, 12:00 Το άρμα της Ψυχής κι ο Ηνίοχος (Πλάτων) (φιλοσοφία)

Τι μας λέει ο Πλάτων για το άρμα της Ψυχής μας;

Ποιά είναι τα 3 μέρη του; Ποιός το κατευθύνει;

Τα παιδιά μαθαίνουν την απάντηση μέσω θεατρικού δρώμενου και ζωγραφικής.

Πληροφορίες – Κρατήσεις:

·         Τ: 2103250341

• Ε: info@ekedisy.gr

Το πρόγραμμα  διαρθρώνεται σε 8 συνολικά εργαστήρια, 4 με απλά μαθήματα αρχαίων ελληνικών και 4 με απλά μαθήματα φιλοσοφίας.

Μπορείτε να επιλέξετε έναν ή και τους δύο κύκλους ή να επιλέξετε ένα αυτόνομο μάθημα.

Οι θέσεις είναι περιορισμένες (θα δοθεί προτεραιότητα σε αυτούς που έχουν επιλέξει τους κύκλους)

Κόστος Συμμετοχής: 12€ 

40€ ο κύκλος (4 εργαστήρια)

72€ οι δύο κύκλοι (8 εργαστήρια)

Διάρκεια 60 λεπτά

Σχεδιασμός – Εμψύχωση: Ελένη – Ωρείθυια Κουλιζάκη

ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ. ΠΡΩΤΗ ΗΜΕΡΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Πρώτη φορά στο σχολείο. Σημαντικό βήμα για το παιδί αυτό το νέο ξεκίνημα σε έναν κόσμο θαυμαστό μα άγνωστο. Είναι η είσοδος επισήμως σε έναν κόσμο των μεγάλων, σοβαρό και αλλιώτικο που ίσως και θα το τρομάζει. Είναι ένα βήμα, μια αρχή που θα το σημαδέψει ίσως και για όλη του τη ζωή.

Η πρώτη τάξη είναι πάντα μια πολύ σημαντική εμπειρία του παιδιού και τα θετικά ή αρνητικά που θα αποκομίσει, θα μείνουν χαραγμένα και ανεξίτηλα μέσα του. Όσο όμως σημαντικό είναι αυτό το νέο περιβάλλον για το παιδί άλλο τόσο σημαντικό είναι για την οικογένεια του παιδιού.

Η σωστή πάντα προετοιμασία ξεκινάει από το σπίτι και συνεχίζεται με την είσοδο του παιδιού στο σχολείο, σε συνεργασία πάντα μετά με το σχολείο και τους δασκάλους του παιδιού.

Είναι μια νέα αρχή για όλους και όπως κάθε αρχή έχει τις ομορφιές αλλά και τις δυσκολίες της. Δεν είναι όμως μια τραγική κατάσταση και δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ούτε ως κάτι το τραγικό, ούτε να υπερμεγεθύνεται και να διογκώνεται. Το δικό σας άγχος είναι το μεγαλύτερο και να είστε σίγουροι ότι θα μεταφερθεί στο παιδί σας.

Μερικές συμβουλές θα σας βοηθήσουν να γίνει περισσότερο ομαλά το νέο ξεκίνημα και για εσάς και για το παιδί σας

•  Προετοιμάστε το μιλώντας του για το νέο περιβάλλον που θα πάει. Να είστε θετικοί, αισιόδοξοι και όσο μπορείτε αληθινοί και ειλικρινείς. Μιλήστε του για τη δική σας πρώτη φορά.
• Δημιουργήστε του θετικά κίνητρα για το σχολείο. Όπως κάθε επιτυχημένη προσπάθεια πρέπει να γίνεται γιατί το θέλει το ίδιο το παιδί και όχι γιατί του το επιβάλλουμε. Πείτε του ότι θα κάνει νέους φίλους, θα παίζει ωραία παιχνίδια, θα μάθει να διαβάζει μόνο του τα αγαπημένα του παραμύθια και τους υπότιτλους στις ταινίες. Θα είναι πια ένας μεγάλος, μεγάλη!
• Διαβάστε μαζί του παιδικά βιβλία με θέματα την πρώτη μέρα στο σχολείο. Θα δώσουν αφορμή για ωραίες συζητήσεις με το παιδί σας. Μερικοί τίτλοι «Η Μίλι η Μόλι και η πρώτη τους μέρα στο σχολείο», «Πρώτη μέρα στο σχολείο», «Πάκι το αρκουδάκι. Η πρώτη μέρα στο σχολείο», «Μαυρούλα. Πρώτη μέρα στο σχολείο», «Τριδυμούλες. Πρώτη μέρα στο σχολείο», «Αχ αυτή  η πρώτη μέρα στο σχολείο|, «΄Ενας αρκούδος στο σχολείο» και πολλοί άλλοι.
•  Μια επίσκεψη στον νέο του χώρο, το καινούριο σχολείο ίσως θα ήταν καλό να γίνει πιο μπροστά. Περιηγηθείτε μαζί του, εξηγήστε του τη λειτουργία του χώρου. Ίσως γνωρίσετε και τη νέα του δασκάλα ή δάσκαλο.
• Το μεγάλο άγχος των παιδιών σχετικά με το νέο περιβάλλον ενισχύεται, αν δεν γνωρίζει άλλα παιδιά. Συνήθως βέβαια όλο και κάποιο γειτονόπουλο θα υπάρχει ή θα γνωρίζονται από το νηπιαγωγείο. Αν όχι, καλό θα ήταν να μάθετε κάποιο παιδάκι και να βοηθήσετε να γνωριστούν, να πάτε μαζί ενδεχομένως στο σχολείο ή να ενημερώσετε τη δασκάλα ώστε να καθίσει μαζί με κάποιο που γνωρίζει.
• Ψωνίστε μαζί του τα απαραίτητα που πρέπει να έχει και τακτοποιήστε τα μαζί. Δεν χρειάζετε να είστε υπερβολικοί με τα ψώνια καθώς η δασκάλα/ος θα σας ενημερώσει τι ακριβώς θα χρειαστείτε περαιτέρω. Να έχετε υπόψη σας και να μην αγοράζετε πράγματα με μεγάλο βάρος γιατί όλα αυτά θα χρειαστούν να μπουν στη σάκα του παιδιού. Tην οποία θα πρέπει να κουβαλάει μόνο του και σε καμία περίπτωση εσείς.
• Δείτε τα ρούχα που θα χρειαστεί και ενδεχομένως να ψωνίσετε μαζί και κάποια καινούρια. Φροντίστε να είναι άνετα (φόρμες), πρακτικά, να πλένονται εύκολα. Το ίδιο σε σχέση και με τα παπούτσια του. Να θυμάστε ότι το σχολείο δεν είναι χώρος επίδειξης και υπερβολών. Είναι ο χώρος εργασίας του παιδιού και επομένως πρέπει να φροντίσετε να έχει τα ρούχα που θα το βοηθήσουν να κάνει άνετα την εργασία του.
• Ετοιμάστε στο σπίτι τον χώρο μελέτης του. Συζητήστε μαζί του πού προτιμάει να είναι το γραφείο του, η βιβλιοθήκη του και ότι άλλο χρειάζεται. Η τακτοποίηση του χώρου αυτού πρέπει να μάθει σιγά σιγά ότι θα είναι δική του υποχρέωση όπως και να ετοιμάζει την τσάντα του για το σχολείο. Φροντίστε ο χώρος αυτός να έχει ησυχία  και να είναι λίγο απομονωμένος. Το παιδί δεν μπορεί να διαβάζει με την τηλεόραση ανοιχτή ή με κόσμο να μπαινοβγαίνει. Αργότερα θα συζητήσετε τις ώρες που προτιμάει να διαβάζει και πώς προτιμάει.
• Το τελευταίο διάστημα , πριν ανοίξουν τα σχολεία, αρχίστε να βάζετε το παιδί σε κανονικές ώρες για ύπνο ώστε να συνηθίσει το πρωινό ξύπνημα και καθορίστε και κανονικές ώρες για τα γεύματα.
• Φροντίστε την πρώτη μέρα αλλά και κάθε μέρα να ξυπνάτε νωρίς ώστε η προετοιμασία να γίνεται με ηρεμία. Καλό είναι τα ρούχα του και η τσάντα του να ετοιμάζονται από την προηγούμενη μέρα ώστε να μην αγχώνεστε και οι δύο. Βοηθήστε το να αυτονομηθεί και δείξτε του πώς να τα ετοιμάζει. Πάρτε του δώρο ένα όμορφο ξυπνητήρι με τον αγαπημένο του ήρωα και δείξτε του πώς λειτουργεί και βοηθήστε το σιγά σιγά να ξυπνάει μόνο του.
• Δείξτε του την καθημερινή πρωινή διαδικασία της προετοιμασίας για το σχολείο ώστε να του γίνει καθημερινή ρουτίνα: ξύπνημα, πλύσιμο προσώπου, δοντιών, ντύσιμο, πρωινό, έλεγχος τσάντας, κολατσιό, τσάντα με φαγητό για ολοήμερο, αν θα παραμένει και στο ολοήμερο.
• Το πρωινό είναι απαραίτητο όπως βέβαια και το κολατσιό του. Συζητήστε μαζί του τι προτιμάει (στο σχολείο θα κάνουν και προγράμματα υγιεινής διατροφής) αλλά επιτρέψτε που και που καμιά παρασπονδία. Ιδίως την πρώτη μέρα πάρτε του την αγαπημένη του λιχουδιά. Την δικαιούται με όλο το ζόρι που θα τραβήξει.
• Καλό είναι την πρώτη μέρα να συνοδεύσετε εσείς το παιδί σας. Πιθανά θα σας ενημερώσουν και για πρακτικά θέματα στο σχολείο. Όταν έρθει η κρίσιμη στιγμή να φύγετε, μην παρασυρθείτε σε υπερβολικούς συναισθηματισμούς. Ένα φιλί, μια αγκαλιά ένα χαμόγελο και αποφασιστικά φύγετε ακόμα και αν κλαίει και σας θερμοπαρακαλάει. Μην λυγίσετε! Αλλά και μην φύγετε κρυφά όταν δεν σας βλέπει. Δεν θα σας το συγχωρέσει.
• Αν δεν μπορείτε εσείς καλό είναι να το συνοδεύσει ένα πρόσωπο που το αγαπά και το εμπιστεύεται. Αλλά προς Θεού μην το κάνετε πανηγύρι. Δεν χρειάζεται να έρθει όλο το σόι και ειδικά οι γιαγιάδες που είναι ευσυγκίνητες  και θα το κάνουνε μελό. Σχολείο ξεκινάει όπως όλα τα παιδιά του κόσμου. Τίποτε λιγότερο, τίποτε περισσότερο.
• Μην ξεχάσετε να έχετε στην τσάντα του γράψει όλα τα τηλέφωνα και τις διευθύνσεις για να σας βρουν αν χρειαστεί οτιδήποτε.
• Εμπιστευθείτε τους εκπαιδευτικούς. Είναι επαγγελματίες και γνωρίζουν πώς να συμπεριφερθούν σε κάθε περίπτωση και σε κάθε πρόβλημα που θα παρουσιαστεί. Αν υπάρχει κάτι που πρέπει να ξέρουν για το παιδί (κάποια ιδιαίτερη συμπεριφορά, αρρώστια κλπ) ή κάποιο οικογενειακό πρόβλημα (ερχομός νέου αδερφού, διαζύγιο, απώλεια, θάνατος, κρίση) καλό είναι να τα συζητήσετε  με τον δάσκαλο/α καθώς όλα αυτά πιθανά να επηρεάσουν τη συναισθηματική κατάσταση του παιδιού και να επηρεάσουν και τις επιδόσεις του στο γνωστικό κομμάτι. 
•  Να έχετε πάντα στο μυαλό σας ότι στόχος είναι να βοηθήσετε το παιδί σας να αυτονομηθεί και το ίδιο θα κάνει και το σχολείο. Όμως πρέπει πρώτα εσείς να το πάρετε απόφαση και να σταματήσετε να συμπεριφέρεστε στο παιδί σας σαν να είναι μωρό. Φερθείτε του σαν μεγάλος και θα εκπλαγείτε ότι σε λίγο θα αρχίσει να συμπεριφέρεται σαν μεγάλος άνθρωπος και αυτό.
• Τις περισσότερες φορές τα παιδιά δεν απογαλακτίζονται  γιατί δεν τα βοηθάμε εμείς ενεργώντας προς την αντίθετη κατεύθυνση της προσκόλλησης περισσότερο παρά του απογαλακτισμού και της στήριξης της αυτονομίας.

Θα τελειώσω με το αγαπημένο μου ποίημα που εκφράζει ακριβώς τις παιδαγωγικές αρχές που πρέπει να διέπουν το μεγάλωμα των παιδιών μας. Από τον Χαλίλ Γκιμπράν, τον Λιβανέζο ποιητή,  που παιδαγωγός μπορεί να μην ήταν  αλλά φαίνεται ότι ήταν άνθρωπος με σοφία!

 Τα παιδιά σου δεν είναι παιδιά σου

Είναι οι γιοι και οι κόρες της λαχτάρας της Ζωής για τη Ζωή.

Δημιουργούνται διαμέσου εσένα, αλλά όχι από σένα

Κι αν και βρίσκονται μαζί σου, δε σου ανήκουν.

Μπορείς να τους δώσεις την αγάπη σου,

αλλά όχι τις σκέψεις σου

Αφού ιδέες έχουν δικές τους.

Μπορείς να δίνεις μια στέγη στο σώμα τους,

αλλά όχι και στις ψυχές τους

Αφού οι ψυχές τους κατοικούν στο σπίτι του αύριο

που εσύ δεν πρόκειται να επισκεφτείς ούτε και στα όνειρά σου.

Μπορείς να προσπαθήσεις να τους μοιάσεις

αλλά μη γυρέψεις να τα κάνεις σαν εσένα

Αφού η ζωή δεν πάει προς τα πίσω

ούτε ακολουθεί στο δρόμο του το χτες

Είσαι το τόξο από το οποίο τα παιδιά σου ωσάν ζωντανά βέλη ξεκινάνε για να πάνε μπροστά.

Ο τοξότης βλέπει το ίχνος της τροχιάς προς το άπειρο

και κομπάζει ότι με τη δύναμή του τα βέλη του μπορούν να πάνε γρήγορα και μακριά.

Άς χαροποιεί τον τοξότη ο κομπασμός του

Αφού ακόμα κι αν αγαπάει το βέλος που πετάει έτσι

αγαπά και το βέλος που μένει στάσιμο.

Δρ Ευαγγελία Κανταρτζή
Μουσείο Σχολικής Ζωής και Εκπαίδευσης
www.ekedisy.gr 

ΤΑ ΠΕΤΡΙΝΑ ΤΗΣ ΦΡΕΙΔΕΡΙΚΗΣ-ΑΝΩ ΠΕΤΡΑΛΩΝΑ

Ποιος ξέρει τα πέτρινα της Φρειδερίκης; Μια γειτονιά  της Αθήνας, τόσο διαφορετική,  και τόσο κοντά στο κέντρο της Αθήνας και στο πολύβουο Θησείο. Γατί τα «Πέτρινα» είναι πίσω ακριβώς από το Θησείο, στα Άνω Πετράλωνα, στον Περιφερειακό του Φιλοπάππου.

Η θέα από τα Πέτρινα

Τα  Άνω Πετράλωνα που αναπτύσσονται ταχύτατα και είναι το επόμενο meeting point της νεολαίας. Ήδη στη γειτονιά στεγάζονται εναλλακτικά και ωραία μαγαζιά που λίγο θυμίζουν τα παλιά μαγαζιά που υπήρχαν εκεί. Βέβαια από τα πιο παλιά το ιστορικό πια ταβερνάκι του Οικονόμου, γνωστό και από τις συναθροίσεις του Σημίτη εκεί με πανεπιστημιακούς δασκάλους.

Και μετά η έκρηξη με τα νέα, εναλλακτικά μαγαζιά και στέκια όπως το  Κουτί, το Θεραπευτήριο, η Γαζία, Δυτικά του Φιλοπάππου, η Κάππαρη, το Τσιπουράδικο του Αποστόλη, το Αντέτι, η Συνοικία το Όνειρο, το Κρητικό Στέκι,  ο Λουσιέν με το μικροσκοπικό μπιστρό του, ο Σκούφιας, η Βραζιλιάνα, το Μινόρε της Αυγής, ο Σάλος Λαγός (που μου αρέσει ιδιαίτερα για τους καταλόγους του), το Αστέρ (πάρτε τηγανητές πατάτες και μαραθόπιτες και συνδυάστε τες με καλή ρακή).

Τα πρώτα χρόνια

Οι πρώτοι κάτοικοι, μετά την κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, γίνεται από κατοίκους της Ρούμελης, της Γορτυνίας και της Κορίνθου που εγκαθίστανται εκεί καθώς βρίσκουν δουλειά στα νταμάρια, στο εργοστάσιο φωταερίου, στα τσαγκάρικα του Μοναστηρακίου, στη Σοκολατοποιία του Παυλίδη, στο Πιλοποιείο του Πουλόπουλου ή στο «Μπισκοτάδικο» Παπαδοπούλου, που από τα τέλη του 19ου αιώνα αρχίζουν να λειτουργούν στην ευρύτερη περιοχή.

Δεύτερο ρεύμα εγκατάστασης κατοίκων, γίνεται από πρόσφυγες της Μικράς Ασίας και  γι’ αυτό η περιοχή είναι γνωστή και ως Ατταλιώτικα. Από  τους πρόσφυγες  που ήλθαν από την Αττάλεια και την Αλάια της Μικράς Ασίας και ζήτησαν μια  στέγη εκεί.

Στο παλιό λατομείο, στον  λόφο του Φιλοπάππου, δημιουργήθηκε μια παραγκούπολη, στην οποία κατοικούσαν 800 οικογένειες σε μια έκταση 30 στρεμμάτων. Πρόχειρα σπίτια ατάκτως ερριμένα και φτιαγμένα από λαμαρίνες, ξύλα, γκαζοτενεκέδες και ότι άλλο μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν για να φτιάξουν μια προσωρινή στέγη. Με κοινά αποχωρητήρια για να καλύψουν τις ανάγκες τους. Φτώχεια, αθλιότητα και συνθήκες ανέχειας και σκληρής βιοπάλης.

Αυτή ήταν η εικόνα του Συνοικισμού του Ασυρμάτου το άλλο όνομα με το οποίο ήταν γνωστή η συνοικία. Λεγόταν Ασύρματος καθώς εκεί υπήρχε η  Σχολή Τηλεγραφητών – Ασυρματιστών της Σχολής Πολέμου του Πολεμικού Ναυτικού. Οι εγκαταστάσεις είχαν δημιουργηθεί στις αρχές του 20ου αιώνα και εκτείνονταν ανάμεσα στη σημερινή οδό Τρώων και του Περιφερειακού Φιλοπάππου. Στον λόφο μάλιστα εκεί δίπλα ήταν και η  κεραία των ασυρμάτων προκειμένου να είναι εφικτή η επικοινωνία με τα πλοία που βρίσκονταν ανοικτά του Σαρωνικού. Κατά άλλους Ασύρματος λεγόταν καθώς εκεί είχαν στα χρόνια της Κατοχής οι Γερμανοί εγκαταστημένο τον ασύρματό τους.

«Τα Πέτρινα»

Χαρακτηριστικό πέτρινο σπίτι

Το 1944, στα Δεκεμβριανά,  ξέσπασε πυρκαγιά, που κατέστρεψε τις εγκαταστάσεις και τότε αποφασίστηκε να χρησιμοποιηθεί ο χώρος  για την ανέγερση κατοικιών προς αποκατάσταση των προσφύγων της μικρασιατικής καταστροφής.

Ο πρώτος οργανωμένος οικισμός παραδόθηκε στους κατοίκους το 1956. Για την ανέγερση των σπιτιών χρησιμοποιήθηκαν οι πελεκητές πέτρες από την κατεδαφισμένη Σχολή Πολέμου του Ναυτικού. Αρχικά παραδόθηκαν 24 σπίτια και μετά προστέθηκαν και άλλα. Συνολικά 170 πέτρινα σπίτια των 55 τετραγωνικών το καθένα. Αλλά και πάλι δεν έφτασαν για όλους τους πρόσφυγες που ήταν πολυπληθείς.

Για τον λόγο αυτό κατασκευάστηκε η μεγάλη πολυκατοικία απέναντι από το λόφο, πάνω σε σχέδια του σπουδαίου αρχιτέκτονα Άρη Κωνσταντινίδη, που ήταν τότε Προϊστάμενος της Υπηρεσίας Μελετών του Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας (1913-1993). Ανεγέρθηκε εκεί όπου βρισκόταν η παλαιά είσοδος του Συνοικισμού, στο τέλος της οδού Κυδαντιδών.

Ο νέος οικισμός Περικλέους όπως προσπάθησε να μετονομαστεί ανοικοδομήθηκε από τις πιστώσεις του εράνου της «Βασιλικής Πρόνοιας» που όπως ανέφεραν οι εφημερίδες τις περιοχές και τα εγκαίνια του οικισμού έκανε τότε η Βασίλισσα Φρειδερίκη. Έτσι μέχρι σήμερα στους παλαιούς Αθηναίους ο οικισμός έμεινε να αποκαλείται «τα πέτρινα της Φρειδερίκης». Δείτε ένα σπάνιο ντοκουμέντο από τη θεμελίωση των Πέτρινων από τη Φρειδερίκη: http://youtu.be/-Lys2INmnJU

Τα «πέτρινα» δημιουργούν μια άλλη αίσθηση καθώς τα περπατάς. Μοιάζει να βρέθηκες ξαφνικά σε μια γειτονιά του χθες καθώς περπατάς στα ήσυχα στενά κάτω από τις λεμονιές. Αυλές με όμορφες γωνιές, γλάστρες με λουλούδια, έντονα χρώματα και όμορφες οσμές που ξεχύνονται από παντού. Κάποια μπουγάδα απλωμένη, το ραδιόφωνο που ακούγεται απαλά, μια γιαγιά στο παραθύρι.

Εκεί οι κάτοικοι ακόμα σου χαμογελούν και σε οδηγούν προσεχτικά καθώς χάνεσαι μέσα στα στενά. Νομίζω σε λίγο θα ακούσω γέλια και φωνές από τις γυναίκες και τα κορίτσια της γειτονιάς και στη γωνιά του δρόμου θα δω να ξεπροβάλει ο Αλεξανδράκης.

«Συνοικία το Όνειρο»

Γιατί εδώ είναι η «Συνοικία, το όνειρο», η παλιά γειτονιά της παραγκούπολης που αποθανατίστηκε και έμεινε στην ιστορία από την περίφημη ταινία σε σκηνοθεσία του  Αλέκου Αλεξανδράκη. Ο Αλέκος  Αλεξανδράκης και η τότε σύντροφός του Αλίκη Γεωργούλη αναζητούσαν μια φτωχή περιοχή για τα γυρίσματα της ταινίας τους. Κάποιος λοιπόν τους πήγε στην περιοχή αυτή και  βρήκε εκεί το ιδανικό σκηνικό της ταινίας του. Όσο για κομπάρσους; Οι ίδιοι οι κάτοικοι.

Σκηνή από την ταινία

Το έργο για να γυριστεί συνάντησε πολλές αντιδράσεις και στην αρχή δεν έδινε άδεια ο αστυνομικός διευθυντής.  «Κόφτε το, στην Ελλάδα δεν υπάρχουν φτωχοί και πεινασμένοι» διατεινόταν. Μόνο με παρέμβαση της  Ελένης Βλάχου το έργο βγαίνει στα σινεμά αλλά με πολλές σκηνές κομμένες. Στην περιφέρεια δεν προβλήθηκε ποτέ…ειδικά στις «εθνικά ευαίσθητες περιοχές» εκδόθηκε αυστηρή διαταγή απαγόρευσης. Στην προβολή του στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης αποσπά ευνοϊκές κριτικές αλλά η ταινία γνωρίζει αποτυχία.

Το τραγούδι βέβαια που ερμήνευσε ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης το  «Βρέχει στη φτωχογειτονιά» σε στίχους του ποιητή Τάσου Λειβαδίτη και μουσική του Μίκη Θεοδωράκη, θα γίνει ύμνος και θα αποτελέσει σταθμό στην ιστορία του ελληνικού λαϊκού τραγουδιού.  Ακούστε το τραγούδι:http://youtu.be/Xo-u–7p4L8 .

Ο Αλεξανδράκης πικράθηκε πολύ από όλες τις περιπέτειες αυτές και μάλιστα το τέλος της ταινίας ήταν και το τέλος της σχέσης του με την Αλίκη Γεωργούλη. Δείτε συνέντευξη του Αλέκου Αλεξανδράκη στον Άρη Σκιαδόπουλο για την ταινίαhttp://youtu.be/o68e7NeNEVg

Λεπτομέρεια από χαρακτηριστικό σπίτι

Οι παλιοί κάτοικοι της περιοχής έχουν διηγηθεί τις μνήμες τους από τα γυρίσματα. Ειδικά η σκηνή στο νυχτερινό κέντρο με τον Γρηγόρη Μπιθικώτση. Οι κάτοικοι της Πλατείας Μερκούρη συνωστίσθηκαν για να δουν από κοντά το ίνδαλμά τους και να παρακολουθήσουν τα γυρίσματα ανάμεσα από τις γρίλιες των παραθύρων

Η ταβέρνα στην οποία έγιναν τα γυρίσματα με τον Αλέκο Αλεξανδράκη να χορεύει χασαποσέρβικο φωνάζοντας «άτιμε ντουνιά!», διασώζεται με διαφορετική ονομασία. Σήμερα λέγεται «Της κακομοίρας» ενώ το παλιό της όνομα ήταν  «Ο Βασίλης», από το όνομα του πρώην ποδοσφαιριστή  Βασίλη Δεδιώτη ο οποίος είχε τη διαχείρισή της.

Δείτε ολόκληρη την ταινία https://www.youtube.com/watch?v=uT7PicQ4cPo

 Να μην ξεχάσουμε και τον θερινό κινηματογράφο Ζέφυρο. Πριν τη μετατροπή του λειτουργούσε ως βαριετέ πολύ γνωστό. Ουρές γινόταν στις δεκαετίες του 40 και του 50 από τις γύρω περιοχές από κόσμο που ερχόταν να δει τη Βασιλειάδου, τον Βογιατζή και τον Αυλωνίτη στο Βαριετέ του «Ζέφυρου» στην Τρώων. Πριν από περίπου 25 χρόνια, ο Νίκος Μουζακίτης μετέτρεψε το παλιό θέατρο σε θερινό κινηματόγραφο με σινεφίλ ταινίες.

Παλιές, ανθρώπινες γειτονιές ακόμα και τώρα. Όπου η Άνοιξη έχει το δικό της χρώμα και τη δική της μυρωδιά. Τη μυρωδιά από τις λεμονιές. Σε λίγο θα δω και τον χαρταετό να ξεπροβάλει στον λόφο της Πνύκας και να κατευθύνεται αγέρωχος στον αττικό ουρανό! http://youtu.be/lOANGGHT4Xg

Σκηνή από το τέλος της ταινίας

«Κάπου στα Πετράλωνα»,  Γιώργος Νταλάρας (1969) http://youtu.be/8FWWatWevqk

Το Μουσείο Σχολικής Ζωής και Εκπαίδευσης σε συνεργασία με το Greek Cultural Institute οργανώνουν περιπάτους στις περιοχές αυτές. Την περίοδο αυτή οι περίπατοι διεξάγονται διαδικτυακά. Δείτε το πρόγραμμα ΕΔΩ https://wp.me/p4fkZN-3eM

Ευαγγελία Κανταρτζή

Διευθύντρια Μουσείου Σχολικής Ζωής και Εκπαίδευσης

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΝΟΣ ΚΟΥΔΟΥΝΙΟΥ

Ένα κουδούνι αφηγείται την ιστορία του.

Το κουδούνι προέρχεται από το Γυμνάσιο των Γρεβενών και τώρα ανήκει στις Συλλογές του ΕΚΕΔΙΣΥ και μπορείτε να το δείτε στο Μουσείο Σχολικής Ζωής και Εκπαίδευσης.

Διηγείται ο Χρήστος Κανούτας όχι μόνο για το κουδούνι αλλά και για τα δύσκολα μαθητικά χρόνια και τις “παιδαγωγικές “μεθόδους που χρησιμοποιούσαν κάποιοι δάσκαλοι!

ΔΕΊΤΕ ΕΔΩ

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΓΕΛΟΙΟΓΡΑΦΙΕΣ ΜΑΘΗΤΩΝ

Όσοι έχουν σχέση με την εκπαίδευση στην Ελλάδα, είτε διδάσκουν είτε ανήκουν στη μαθητιώσα νεολαία, πιστεύουμε ότι θα βρουν εξαιρετικά τα παρακάτω σκίτσα!

Μαθητές της Α΄ τάξης του Γενικού Λυκείου Λουτρακίου σχεδίασαν τις γελοιογραφίες στα πλαίσια του μαθήματος της ερευνητικής εργασίας με θέμα «Το Ελληνικό σχολείο μέσα από κόμικς και γελοιογραφίες».

Οι μαθητές που συμμετείχαν, με αυθορμητισμό, χιούμορ και ταλέντο απέδωσαν με τα σκίτσα τους εκείνο που έχουν στο μυαλό τους για το ελληνικό σχολείο...

Οι συμμετέχοντες εμπνεύστηκαν από τη γελοιογραφία του Μιχάλη Κουντούρη.

Μαθητές οι οποίοι έλαβαν μέρος : Γαβριηλίδης Βασίλειος, Γκιζαριώτη Ζωή, Δρίτσα Βασιλική, Θυμής Αθανάσιος, Κόντη Κωνσταντίνα, Λεπίδα Μαρία, Μπούρδη Τατιάνα, Παντελέου Παναγιώτης, Πέτρου Νίκη, Πύλιο Αρετή, Ροντζώκος Αναστάσιος, Σαμίου Αικατερίνη, Σουρή Άννα Μαρία, Τσάκωνα Ελένη, Τσανάι Ιωάννα, Τσέλα Μπέλα, Τσιλομελέτη Βασιλική, Φόρτη Ελένη. 

  

 

  

  

  

  

  

 Πηγή: educartoon.gr